Hart en ziel: ik breek een lans voor je (4)

Puzzelstukjes als metafoor voor: 'het geheel is meer dan de soms der delen'

Hart en ziel: ik breek een lans voor je (4)

Hieronder beschrijf ik de derde en laatste valkuil die het leven uit onze organisaties doet wegebben: de neiging om het grotere geheel uit het oog te verliezen.

Ai, waar is het grotere plaatje?

Teams die bestaan uit sterspelers met grote ego’s functioneren matig. Of ze nu voetballen, wasmiddel verkopen of overheidsbeleid maken. Dit deel gaat over hoe de verstrengeling met ons eigen IK de magie uit ons werk stampt. En kansen voor groei van het geheel door het afvoerputje spoelt.

Het spanningsveld tussen het eigen belang en het gemeenschappelijk belang hóórt erbij. Even snel telefoneren in de kantoortuin of de moeite nemen een privéruimte op te zoeken? Je punt nú maken of toch eerst even luisteren? De schuld afschuiven op een ander of zelf je verantwoordelijkheid nemen? In deze door Corona overheerste tijden zijn ook voorbeelden uit de buurt of de supermarkt veelzeggend. In het belang van het grotere geheel is soms toch écht iets anders nodig dan wat we zelf het liefste zouden doen.

Als externe werkzaam binnen organisaties verwonder ik me wel eens hoe ver de balans door kan slaan naar het eigenbelang. Ego’s met wensen (promotie! winnen! waardering! zekerheid!) worden collega’s die elkaar beconcurreren. Anderen in coalities betrekken, voor het overleg ‘eerst even de strategie bepalen’ of een figuurlijk potje schaken in het MT. Machtsspel en ellebogenwerk: aanvallend zonder er doekjes om te winden of bedekt en subtiel. Hallo. Maar was het niet de bedoeling om samen gewoon een taak uit te voeren??

Zero sum game of 1+1=3?

Een te innige verstrengeling met ons ego belemmert het zicht op het gezamenlijke doel en het grotere geheel. Het vreet aan de veerkracht en het leven in je organisatie. Het creatieve potentieel uit het spanningsveld tussen individu en het geheel blijft onaangeroerd; zo ook de mogelijkheid nieuwe verbindingen of relaties te laten ontstaan. Kijk eens naar deze animatie, die dat principe illustreert vanuit het individu bezien. Als we collectief positie kiezen onder de genoemde lijn, wordt het er niet gemakkelijker op. Dan mag je je al in je handen wrijven met een vleugje empathie in de samenwerking. Of een compromis in de besluitvorming.

Het goede nieuws is dat ieder van ons in ons hart de kunst verstaat om belangen te integreren en tegenstellingen te overstijgen. Oké, om je holistische voelsprieten aan te zetten moet je misschien even uit je comfortzone. Maar de keuze om contact te maken met het grotere plaatje hebben we allemaal. Die keuze brengt de gezondheid van dat grotere geheel dichterbij: wat je aandacht geeft dat groeit. Vanuit het bredere perspectief gaan verrassende lampjes branden over de kansen tot groei. Voor het geheel én voor jezelf. Je beweegt van concurrentie naar co-creatie.

Kijk naar de voetballer die in een geconcentreerde flow perfect afstemt op hoe een briljante wedstrijd zich ontvouwt. In haar vizier twee teams en het speelveld, waarvan ze zich onderdeel voelt. Ze is verbonden met dat geheel en laat de controle deels los om te kunnen vertrouwen en co-creëren met dat grotere geheel. Dát maakt dat ze een briljante rol kan spelen. Niet haar verlangen vooral zichzelf goed in de kijker te spelen. In een later blog zal ik ingaan op hoe we daar komen (als je nu al nieuwsgierig bent: kijk eens in deze gids over flow).

Juist nu

Maar even terug naar de valkuil van het eigenbelang. Slechte intenties? Neuh, eerder een gebrek aan bewustzijn en een brein dat focust op gevaar. En bovendien houdt van vakjes en labels, fragmentatie en (sociale) identificatie. Yuval Noah Harari illustreert in het boek Sapiens mooi dat ons vermogen holistisch te denken het loodje legde tijdens de opkomst van bureaucratieën in de agrarische revolutie. Denken in categorieën kwam ervoor in de plaats, wat hielp bij het administreren van voorraden. Goed voor de efficiency, maar wel ten koste van een stukje magie.

Nu is dit bepaald niet het moment om achterover te leunen en ons te wentelen in excuses over de menselijke natuur. De roep om inclusiever, menselijker, creatiever en duurzamer is daarvoor te luid. De Corona pandemie en de druk op het mondiale eco-systeem maken duidelijk hoezeer wij onderdeel zijn van het geheel. Als we écht anders willen gaan werken en leven, zullen we er niet alleen voor moeten kiezen onze ogen te openen voor het grotere plaatje, maar ons ook onderdeel gaan voelen van dat geheel. Ook als dat ongemakkelijk is, nieuw, moeilijk of ronduit spannend.

Vervang deze weken daarom eens de vraag ‘Wat wil ik bereiken‘ door ‘Wat vraag de situatie van mij?’ Voel je eigen lijf als je door het park loopt en wees je bewust van het sociale weefsel waarvan je onderdeel bent. En vraag je tijdens je online meeting of als je met je kinderen speelt af wat er nog meer mogelijk is en wat dat specifiek van jou vraagt. Laat je me weten wat het opleverde?

Share

Deze website maakt gebruik van cookies om je een zo goed mogelijke gebruikerservaring te geven.
Ga hiermee akkoord door op accepteren te klikken.