Hart en ziel: ik breek een lans voor je (2)

Hart en ziel: ik breek een lans voor je (2)

In het vorige blog constateerde ik dat we meer leven en betekenis willen in onze organisaties. Tegelijkertijd blijkt hierin de praktijk weerbarstig. Nu ben je vast nieuwsgierig naar de stappen die je kunt nemen om je organisatie meer leven in te blazen. Daar gaan we het zeker over hebben, maar eerst wil ik je nog wat verder de modder in trekken. We worden namelijk nóg wijzer door eerst goed te kijken naar waar het vastloopt.

Drie hardnekkige gewoontes die hart en ziel het hazenpad doen kiezen, zijn wat ik noem: 1) het feestje van het hoofd 2) de serieuze blik van de professional en 3) de blinde vlek voor het grotere geheel. Ik leg ze uit in drie afzonderlijke blogs.

Gewoonte 1: Het feestje van het hoofd

Le coeur a ses raisons que la raison ne connaît pas[1]; het hart heeft zijn redenen die de rede niet kent. Een uitspraak die verwijst naar het belang van de intuïtie. En die intuïtie heeft jou ook vast ook wel eens iets cruciaals ingefluisterd. Luisterde je daar toen naar?

Van een afstandje naar de werkende mens kijkend, zie ik een oneindig veel groter vertrouwen in het hoofd. In redelijke gesprekken met lineaire redeneringen focussen we op de ratio. Excel en Powerpoint helpen daarbij. Met CV’s voorspellen we de geschiktheid van potentiële collega’s. Met budgetten en planningen sturen en beheersen we processen. Mensen zijn human resources om in te zetten in een rationele rekensom.

Alles waar te voor staat…

We zagen in deel 1 dat organisaties steeds vaker opereren in VUCA (Volatile Uncertain Complex & Ambiguous) omstandigheden, en dat zo’n omgeving vraagt om een andere benadering. Maar ook binnen een organisatie of team is natuurlijk allerhande complexiteit en veranderlijkheid. Van interpersoonlijke dynamiek en belevingswerelden tot verborgen mogelijkheden van samenwerking. Organisatieveranderingen ontstaan vaak niet dankzij, maar ondanks de inspanningen van de verandermanager[2]; ‘sturen’ op vernieuwing of innovatie blijkt een paradox. Dat alleen al is een goede reden om ons niet blind te staren op de lineaire focus van het hoofd.

Een alternatieve bron van informatie komt uit onze directie ervaring, ons gevoel en ons lijf. Het hart kan er uitstekend mee uit de voeten, maar gebruiken doen we het nauwelijks. Natuurlijk, in elk kantoor loopt er een inspirerend figuur rond die dat wél doet; maar gemeengoed of een vanzelfsprekend ingrediënt van de bedrijfsvoering? Nou nee.

Nu heeft de wetenschap het rationele mensbeeld en de homo economicus allang verruild voor een kleurrijker perspectief. Hoog tijd dat we op de werkvloer óók meer ruimte laten voor andere zaken dan het hoofd bevatten kan. We waren al goed op weg door de organisatie niet meer te zien als machine (zie deel 1). Laten we dan ook de mens weer zien in het licht van ál zijn kwaliteiten, niet alleen het intellect.

Grip op de zaak of jezelf vastzetten?

Die liefde voor het hoofd is wel verklaarbaar, want we zijn er ontzettend mee vertrouwd. Meetbare en voorspelbare feiten stellen gerust en reduceren onzekerheid. Ze geven grip en een gevoel van regie. Verdelen, labelen, plannen en uitvoeren. En hoppa, graag een beetje snel, zodat we dóór kunnen. Het idee van maakbaarheid, met beheersing en verantwoording in haar kielzog, helpt fantastisch om een deadline te halen! En (heel) soms is dat precies wat er nodig is.

Begrijp me niet verkeerd, ik heb grote waardering voor het juiste gebruik van het hoofd. Maar je kunt het ook overdrijven. Zeker in tijden van stress sluiten tastbare, lineaire en verifieerbare feiten soms stiekem een bondje met onze behoefte aan zekerheid. Ze worden dan doel op zich of zetten ons aan tot micro management. Vertrouwen wordt wantrouwen. Het hoofd verdringt zo het hart, dat de uitnodiging voor het feestje aan zich voorbij ziet gaan.

Loslaten en vertrouwen voor meer genialiteit

Dan kunnen we fluiten naar geniale resultaten, oprechte verbinding, leren en co-creatie. Een briljante uitvoering van een symfonie van Beethoven zit niet in de perfectie van de uitvoering. Briljant is het pas als jouw hart en ziel geroerd worden. Een meesterwerk in elke sector, baan of project vraagt liefde, lef en het vertrouwen om de perfectie los te laten. Juist de kwaliteiten van het hart – intuïtie, authenticiteit, openheid en verbinding in het hier en nu – zijn de gasten die de sfeer bepalen.

Misschien vind je dat soft klinken? Dat is precies het probleem: we waarderen het hart minder dan de ratio. Maar de kwaliteiten van het hart verdienen een mooi plekje op de werkvloer: verwelkom ze en gebruikt hun mogelijkheden! Een beetje loslaten kan geen kwaad … The future is emergent not written.

Welke concrete stappen je daartoe zelf kunt nemen lees je in deel 5. De komende twee blogs bespreken we de liefde voor zielloos grijs en de blinde vlek voor het grotere geheel.

[1] Pascal
[2] Lees bijvoorbeeld Homan

Delen

Deze website maakt gebruik van cookies om je een zo goed mogelijke gebruikerservaring te geven.
Ga hiermee akkoord door op accepteren te klikken.